U francuskim Alpima postoji jedno skijalište koje ove zime nudi potpuno besplatno skijanje. Da, dobro ste pročitali – besplatno skijanje za sve. Riječ je o Sent Kolomban de Vilard (Saint-Colomban-des-Villards), u Savoji, smještenom na 1.100 metara nadmorske visine.
Nažalost, razlozi za ovakvu odluku nijesu nimalo veseli. Deficit odmarališta naglo se pogoršao u posljednje dvije godine, pa je, kako bi se izbjegla dodatna finansijska šteta, opština nakon mjeseci neizvjesnosti odlučila da ove zime uopšte ne prodaje ski-karte. Cilj je ušteda novca.
Prema riječima gradonačelnika Pjera-Ivsa Bonivara (Pierre-Yves Bonnivard), skijalište Sent Kolomban de Vilard već gotovo 25 godina posluje s gubitkom. U početku procjenjivan na između 400.000 i 600.000 eura godišnje, deficit je posljednjih sezona znatno porastao, uglavnom zbog sve nepouzdanijih sniježnih padavina. Ove godine dostigao je milion eura.
Za opštinu čiji ukupni godišnji budžet iznosi 2,7 miliona eura, situacija je postala neodrživa. „Gotovo 40 odsto opštinskog budžeta trošilo se na pokrivanje aktivnosti koje su stvarale gubitke“, rekao je Bonivar za Juronjuz trevel (Euronews Travel), što, kako navodi, francuski zakon o lokalnoj samoupravi ne dozvoljava unedogled.
Finansijski pritisak doveo je i do intervencije Savoje, koja je naložila opštini da drastično smanji operativne troškove, čak i po cijenu djelimičnog ili potpunog zatvaranja žičara. Situaciju je dodatno pogoršalo zatvaranje veze sa Le Sibelom (Les Sybelles), četvrtim najvećim skijaškim područjem u Francuskoj, čiji je Sent Kolomban de Vilard bio dio od 2003. godine.
Naplata ski-karata bi zapravo koštala više
Uprkos pokušajima da se pronađe rješenje s operaterima žičara i eksternim kompanijama, održiv ekonomski model nije pronađen. Umjesto potpunog prekida skijanja, opština se odlučila za kompromis – drastično smanjenje skijališta uz zadržavanje ograničenog dijela za mještane i posjetioce. „Prelazak sa povezanog skijališta na ništa bio bi užasan, naročito za lokalna preduzeća “, rekao je gradonačelnik.
Tako je nastala ideja da dio skijališta bude besplatan, a brojke objašnjavaju zašto. Prodaja ski-karata zahtijevala bi zapošljavanje osoblja na blagajnama i održavanje sistema prodaje, što bi koštalo između 36.000 i 41.000 eura po sezoni. Predviđeni prihod od karata, međutim, iznosio bi svega oko 18.000 eura.
„Zapravo nas manje košta da ne naplaćujemo“, priznaje Bonivar. „Možda zvuči kao ekonomski apsurd, ali finansijski gledano ima smisla.“
Ukupno, opština procjenjuje da će troškovi besplatnog skijanja ove sezone iznositi između 150.000 i 200.000 eura, što je oko pet puta manje nego prošle zime. Gubitak i dalje postoji, ali je podnošljiv.
Manje skijalište usmjereno na porodice i početnike
U praksi, skijalište će funkcionisati kao mini-centar: dvije vučnice i dio namijenjen početnicima i porodicama. Da li će ovaj eksperiment privući veći broj posjetilaca ostaje neizvjesno, naročito zbog sve nepredvidljivijih sniježnih uslova na ovoj nadmorskoj visini.
Za gradonačelnika, ova odluka je privremeno, a ne dugoročno rješenje.
„Na 1.100 metara nadmorske visine, alpsko skijanje je dugoročno osuđeno na nestanak“, kaže on, ističući da klimatske promjene napreduju brže nego što se očekivalo, naročito u Alpima.
„Izazov je sada preoblikovati budućnost planinskih sela srednje nadmorske visine kroz diverzifikaciju turističke ponude, što je bolna, ali nužna promjena za zajednice koje su decenijama zavisile od skijanja.“
Uz besplatno skijanje za početnike, opština radi na promjeni turističke ponude, kako zimi, tako i van zimske sezone. Zimske pješačke staze već su dostupne, posebno na osunčanim padinama gdje se snijeg brzo topi.
Prema riječima gradonačelnika, geografija sela, s velikim površinama okrenutim ka jugu i ograničenim zadržavanjem snijega, sve više otežava oslanjanje isključivo na alpsko skijanje.
Očekuje se da će planinarenje, pješačke staze i boravak u prirodi igrati sve važniju ulogu, dok ljetnji turizam već privlači stabilan broj posjetilaca.
„Do sada smo gotovo svu energiju, vrijeme i novac ulagali u skijašku aktivnost koja je donosila gubitke“, objašnjava Bonivar.
Promjene, međutim, zahtijevaju vrijeme. Pronalaženje održivog modela turizma tokom cijele godine podrazumijeva i javna ulaganja i podršku lokalnih preduzeća, što se, kako priznaje gradonačelnik, neće desiti preko noći.
Za sada, eksperiment s besplatnim skijanjem ostaje upravo to – eksperiment. Opština planira da na kraju sezone procijeni rezultate, a potpuna finansijska i turistička analiza zakazana je za april. Nakon toga će lokalne vlasti odlučiti da li se ovaj model može ponoviti ili prilagoditi u narednim zimama.
U međuvremenu, Sent Kolomban de Vilard nudi nešto što je sve rjeđe u Alpima – priliku da se skijanje doživi bez finansijskog pritiska koji prati većinu skijališta.
Za početnike, porodice i znatiželjne skijaše, to je šansa da zakorače na snijeg bez obaveze kupovine skupe ski-karte, dok za samu opštinu ovaj potez može predstavljati prvi korak ka održivijoj budućnosti izvan alpskog skijanja.
