Srbi u mostarskom naselju Vrapčići u nevjerici su nakon saznanja da je imovina kojom je decenijama upravljala Srpska pravoslavna crkvena opština Mostar uknjižena na državu BiH. Branko Milović, čiji se preci već 70 godina sahranjuju na ovom groblju, kaže da se ovakav potez doživljava kao udar na osjećaj bezbjednosti i opstanka.
„Odnosi su odlični i sa Gradskim vijećem i sa narodima, a ova promjena koja je došla preko noći nama je nepoznata. Sve do sada je bilo u redu, nikakvih problema nismo imali ni sa zemljištem ni sa gradskom kućom“, navodi Milović.
O dvovjekovnom postojanju grobalja svjedoče nadgrobni spomenici. Ni u doba austrougarske vladavine nisu bili državna imovina, tvrdi i Vlado Vučić, koji podsjeća na austrougarski popis zemljišta i stanovništva koji je počeo 1890. godine.
„I završio 1892. godine, za dvije godine je urađen, a na nas je prenijeto 1905. Prema tome, nije bilo državno nikada”, ističe mještanin Vrapčića Vlado Vučić.
Iz Srpske pravoslavne crkvene opštine Mostar navode da su za cijeli slučaj saznali iz medija, te da ih sud, uprkos zakonskoj obavezi, nije pozvao kao stranku u postupku. Sve je, kaže paroh Kojić, prošlo ispod radara, što zabrinjava i crkvu i srpsko stanovništvo. Crkva je već pokrenula pravne korake kako bi se utvrdilo kako je došlo do promjene vlasništva.
Jerej Duško Kojić, starješina Saborne crkve u Mostaru:
“Da li je tu propust učinjen sa naše strane, da li je propust ljudi koji su radili na tom postupku harmonizacije, da li je administrativna greška, da li je loša namjera… Sve će pokazati vrijeme i neće trebati dugo da se utvrdi šta se stvarno desilo“, kaže jerej Duško Kojić, starješina Saborne crkve u Mostaru.
Iz Opštinskog suda u Mostaru poručuju da se upisom vlasništva na državu ne osporava pravo korišćenja, ali se ne može se upisati kao vlasništvo SPC “bez provedenih postupaka i dokumentacije”.
“Ukoliko je predmetna parcela na kojoj se nalazi Srpsko pravoslavno groblje u zemljišnim knjigama upisana kao državno vlasništvo – Bosna i Hercegovina, kroz navedeni postupak uspostave i zamjene zemljišne knjige ne može se upisati vlasništvo u korist Srpske pravoslavne crkve kao posjednika bez odgovarajuće dokumentacije ili provedenih postupaka pred nadležnim upravnim organima Grada Mostara ili drugim odgovarajućim državnim organima”, navodi se u pisanom odgovoru Suda.
Slučaj je izazvao oštar protest Vlade Republike Srpske.
“Vlada Republike Srpske konstatuje da ovaj akt predstavlja grubi pokušaj prekrajanja istorije i brisanja identiteta srpskog naroda u Federaciji BiH. Republika Srpska neće dozvoliti da se pravoslavna groblja i svetinje knjiže na Bosnu i Hercegovinu”, ističe ministar rada i boračko-invalidske zaštite Srpske Radan Ostojić.
Ostojić je najavio formiranje interresorne radne grupe sa zadatkom da pripremi institucionalni odgovor Srpske s ciljem zaštite, kako je naveo, otete imovine Srpske pravoslavne crkve na području Mostara.
