Studentska kampanja iz Srbije u Republici Srpskoj prekinuta je nakon policijskih intervencija na nekoliko nenajavljenih okupljanja, a potez aktivista Studentske liste otvorio je pitanja o odnosu prema građanima Srbije koji imaju biračko pravo u Srbiji, ali i o političkim podjelama koje se iz Srbije prenose preko Drine.
Aktivisti su tokom prethodnih dana obišli Sokolac, Bijeljinu, Brčko, Trebinje i Doboj, gdje su razgovarali sa građanima i pozivali ih da se uključe u izborni proces u Srbiji. Nakon policijskih intervencija u Brčkom i Doboju, akcija je zaustavljena.
Ambasador Bosne i Hercegovine u Srbiji Aleksandar Vranješ rekao je za Euronews Srbija da mu je žao ukoliko je bilo ko iz Srbije doživio neprijatnost tokom boravka u Republici Srpskoj i BiH.
„Srpski narod u Republici Srpskoj definitivno ne doživljava nikoga iz Srbije na bilo koji način nedobrodošlim u Republiku Srpsku. Svi građani Srbije, kada dođu u Republiku Srpsku, dobrodošli su i u to sam duboko ubijeđen“, rekao je Vranješ.
On je ocijenio da su incidenti koji su pratili studentsku kampanju izolovani slučajevi i ukazao na to da je za organizovanje javnog skupa potrebno obavijestiti nadležnu policijsku upravu.
Govoreći o političkoj atmosferi koja je pratila dolazak aktivista iz Srbije, Vranješ je ocijenio da je posljednjih godina postojala kampanja kojom se građani Republike Srpske nazivaju „prekodrincima“ i dovodi u pitanje njihovo biračko pravo u Srbiji.
On je odbacio tvrdnje da građani Republike Srpske imaju presudan uticaj na izbore u Srbiji.
Prema njegovim navodima, oko 12.000 državljana Srbije sa prebivalištem u Republici Srpskoj ima mogućnost da glasa u diplomatsko-konzularnoj mreži Srbije u BiH, dok se procjene o broju onih koji iz Republike Srpske dolaze u Srbiju da glasaju kreću oko 6.000 do 7.000.
„Mi ovdje govorimo možda o nekih 20.000 ljudi koji imaju pravo glasa na izborima u Srbiji, što je nekih 0,3 odsto ukupnog biračkog tijela Republike Srbije“, rekao je Vranješ.
On je istakao da državljani Srbije, bez obzira na to gdje žive, imaju jednako biračko pravo ukoliko ispunjavaju zakonske uslove.
„Svi ti pokušaji da se grade nekakve priče o Srbima prvog i drugog reda, da neko ima pravo, a neko nema pravo, zapravo su pokušaj da se unese nemir unutar srpskog korpusa“, naveo je Vranješ.
Govoreći o tvrdnji da oko 600.000 građana Republike Srpske ima dvojno državljanstvo Srbije i BiH, Vranješ je rekao da smatra da taj podatak nije utemeljen. Pozvao se na zvaničnu statistiku Srbije prema kojoj je u prethodnih deset godina državljanstvo Srbije dobilo između 13.000 i 20.000 ljudi godišnje, uz napomenu da nisu svi novi državljani iz Republike Srpske.
Matić: Ono što se dešava u Srbiji prenosi se i preko Drine
Politički analitičar Filip Matić rekao je za Euronews da se u slučaju studentske kampanje u Republici Srpskoj sudaraju dva principa – sloboda političkog djelovanja i poštovanje lokalnih propisa.
„Sa jedne strane imamo slobodu političkog djelovanja, što je normalno, a sa druge strane princip poštovanja lokalnih propisa. Svaki vid okupljanja i organizovanja događaja na javnim površinama mora podlijegati određenim propisima“, rekao je Matić.
On je naveo da skupovi moraju biti prijavljeni policiji, ali i da reakcije na događaje u Republici Srpskoj treba posmatrati u kontekstu šire polarizacije koja postoji u Srbiji.
„Sve to što se dešava u Srbiji prenosi se i na ovu stranu Drine. Ljudi nošeni nekim pretjeranim emocijama stvaraju i prave ovakve incidente koji su zaista nedopustivi“, rekao je Matić.
Istovremeno je ocijenio da napadi na bilo koga moraju biti sankcionisani u skladu sa zakonom, ali i da isti propisi treba da važe za organizatore skupova.
Izbori bez Dodika i nova tehnologija
U fokusu razgovora bili su i izbori u Republici Srpskoj, koji se održavaju u nedelju.
Matić je ocijenio da će predstojeći izbori biti među zanimljivijima zbog brojnih promjena u političkoj sceni, uključujući činjenicu da na njima nema predsjednika SNSD-a Milorada Dodika kao kandidata, kao i turbulencije unutar opozicionih stranaka.
On je, međutim, naglasio da ne želi da prejudicira rezultate izbora.
„Nije, na kraju krajeva, ni politikološki da prejudiciramo ovako rano i da govorimo o rezultatima izbora. O tome ćemo više znati kada budemo vidjeli izlaznost i sve parametre koji su nam potrebni“, rekao je Matić.
Govoreći o izborima za Narodnu skupštinu Republike Srpske, naveo je da bi jedno od mogućih iznenađenja mogao da bude rezultat pokreta „Sigurna srpska“, odnosno PSS.
Ambasador Vranješ je, govoreći o istraživanjima sa kojima je upoznat, rekao da ona ukazuju na blagi rast SNSD-a i ocijenio da je trka za predsjednika Republike Srpske najneizvjesnija.
Prema njegovim riječima, ankete koje je vidio pokazuju blagu prednost kandidata SNSD-a Save Minića, uz razliku od nekoliko procentnih poena, ali je naglasio da će konačan ishod zavisiti od izlaznosti i drugih faktora.
Vranješ je rekao i da očekuje da će sastanak Save Minića sa predsjednikom Rusije Vladimirom Putinom, najavljen za naredni dan, biti jedan od elemenata kampanje.
SNSD i međunarodna politika
Vranješ je ocijenio da je SNSD u kampanji, pored tradicionalnih metoda poput tribina, društvenih mreža i direktnog kontakta sa biračima, poseban akcenat stavio na međunarodne kontakte.
Govorio je o odnosima predstavnika Republike Srpske sa Izraelom, Rusijom i Sjedinjenim Američkim Državama, navodeći da takvi kontakti, prema njegovom tumačenju, predstavljaju dio šire spoljnopolitičke strategije.
Na pitanje o tvrdnjama opozicije da građani Republike Srpske od takvih međunarodnih kontakata nemaju korist, Vranješ je odgovorio da ih treba posmatrati kao kontakte zvaničnih predstavnika Republike Srpske, a ne kao njihove lične aktivnosti.
Novi izborni sistem i optički skeneri
Vehid Šehić, bivši član Centralne izborne komisije BiH i član koalicije „Pod lupom“, rekao je da je uvođenje novih tehnologija bilo potrebno kako bi se smanjile izborne nepravilnosti.
Prema njegovim riječima, ranije su bilježeni slučajevi glasanja sa više ličnih karata, zloupotrebe neiskorišćenih glasačkih listića, falsifikovanja potpisa na izvodu iz biračkog spiska, kao i pretvaranja važećih listića u nevažeće.
„Nove tehnologije su bile neminovnost. Razlog zašto je ovo uvedeno jeste upravo odgovornost određenih političkih stranaka“, rekao je Šehić.
On je naveo da će biometrijska identifikacija onemogućiti da jedan birač više puta glasa, dok će optički skeneri dodatno doprinijeti kontroli glasačkih listića.
Šehić je ocijenio da je cilj novih tehnologija da se spriječe izborne nepravilnosti i poveća povjerenje građana u izborni proces.
