Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije uskoro bi mogao da se nađe pod “istragom” komisije Srpske pravoslavne crkve (SPC), koja bi, prema zvaničnom obrazloženju, trebalo da analizira način funkcionisanja Mitropolije i utvrdi da li postoje administrativno-finansijski propusti. Međutim, prema saznanjima portala Nova.rs, stvarni razlog zbog kojeg se mitropolit nalazi pod lupom jeste njegovo javno neslaganje sa politikom zvaničnog Beograda, ali i odbijanje da povuče potpis sa pisma podrške koje je zajedno sa još petoricom episkopa uputio studentima i građanima koji su protestovali u Srbiji.
Komisija koja bi trebalo da analizira rad Mitropolije crnogorsko-primorske i način na koji njome upravlja mitropolit Joanikije, kako saznaje Nova, biće sastavljena po gotovo identičnom modelu kao ona koja je poslata u Žičku eparhiju. Podsjećamo, nakon te “kontrole”, mitropolit Justin je na ovogodišnjem Saboru suspendovan zbog, kako je zvanično navedeno, spornog materijalno-finansijskog poslovanja.
Izvori Nova.rs, međutim, tvrdili su da je pravi razlog za obračun sa Justinom bio to što je bio jedini episkop sa sjedištem u Srbiji koji je otvoreno podržao studentsko-građanske proteste, te da je njegova smjena predstavljala čist politički nalog iz samog vrha vlasti.
Kako je planiran udar na Joanikija
Kad je riječ o komisiji koja bi trebalo da ispita finansije na Cetinju, jedina značajna razlika u odnosu na “slučaj Žiča” jeste to što u njenom sastavu, kako saznaju, ne bi trebalo da bude mitropolit budimljansko-nikšićki Metodije.
Razlog je, prema informacijama Nova.rs, procjena vrha SPC da bi direktan, frontalni udar na Joanikija izazvao ogromnu reakciju javnosti, naročito u Crnoj Gori, imajući u vidu uticaj i poštovanje koje on uživa među tamošnjim vhernicima. Kako navode izvori portala Nova, ideja je da se kontrola finansija Mitropolije crnogorsko-primorske predstavi kao rutinska, sistemska provjera. Zbog toga bi komisija, prije dolaska na Cetinje, trebalo da posjeti Berane, sjedište mitropolita Metodija, i provjeri poslovanje Eparhije budimljansko-nikšićke. Međutim, tu se krije ključni manevar.
Prema njihovim saznanjima, Eparhija budimljansko-nikšićka unapred je obaviještena o dolasku komisije kako bi oni koji se bave finansijama mogli na vrijeme da pripreme dokumentaciju, čime se stvara privid da se provjere vrše reda radi, dok se na Cetinju sprema zamka.
Proizvodnja kize na relaciji Beograd-Podgorica
Ono što bi, međutim, moglo da predstavlja ozbiljnu prepreku za izaslanike vrha SPC i sprovođenje navodne istrage jeste reakcija vlasti u Podgorici. Kako navode izvori Nova.rs, u samom vrhu SPC postoji realan strah da bi crnogorske vlasti mogle direktno da zabrane ulazak članovima komisije na teritoriju svoje države. Identične informacije taj portal dobio je i iz izvora unutar bezbjednosnih struktura Crne Gore. Njihov sagovornik podsjeća na nedavno upozorenje premijera Crne Gore Milojka Spajića da će pritisci i udari na tu zemlju postajati sve intenzivniji kako se bude približavala članstvu u Evropskoj uniji.
On je tom prilikom naveo da će u hibridnom djelovanju protiv Podgorice učestvovati zvanični dviju država iz regiona, da bi dan kasnije objasnio da su u pitanju Srbija i Albanija.
– Slanje ovakve komisije je upravo jedan od vidova opstrukcije, jer se na taj način kriza i politički obračuni iz Srbije izvoze na teritoriju Crne Gore. Dolazak komisije sa zadatkom koji je politički diktiran iz Beograda po svojoj suštini se ne razlikuje od upućivanja agenata BIA sa ciljem da se na terenu vještački stvori krizna atmosfera – objašnjava njihov sagovornik.
Sukob sa Vučićem i otpor pritisku
Patrijaršije zbog studenata Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije važi za jednog od rijetkih episkopa unutar SPC koji nisu prihvatili nezvaničnu nadležnost predsjednika Srbije Aleksandra Vučića nad Crkvom. Od dolaska SNS-a na vlast govori se o takozvanoj “simfoniji Crkve i države”, iza koje kritičari vide sve ogoljeniju podređenost vrha SPC vlasti Aleksandra Vučića i SNS. Kao jedan od najbližih saradnika pokojnog mitropolita Amfilohija, Joanikije je ostao u krugu crkvenih velikodostojnika koji su otvoreno govorili o problemima unutar SPC i društva, bez obzira da li se to dopadalo vlastima u Beogradu ili Podgorici.
Poseban gnijev vrha Patrijaršije i naprednjačke vlasti
Joanikije je navukao kada je odbio da podlegne direktnim pritiscima i povuče svoj potpis sa pisma podrške studentima koji protestuju u Srbiji, a u kom se osuđuje crkveno vrijeđanje i medijska hajka na mlade ljude na ulicama. Iako je iz Patrijaršije stigao izričit zahtjev da se vladike ne miješaju i da se potpis sa apela ukloni, mitropolit crnogorsko-primorski je ostao pri svom stavu, čime je praktično stavio metu na sopstvena leđa. Pored podrške studentima, sukob je ogoljen i početkom avgusta, kada je Mitropolija crnogorsko-primorska direktno odgovorila Aleksandru Vučiću, optužujući ga za nedopustivo miješanje u crkvena pitanja.
Povod su bile Vučićeve izjave o litijama, ali i njegove tvrdnje da su unutar SPC postojale “opake i opasne” ideje o federalizaciji Crkve i stvaranju “Pravoslavne crkve u Crnoj Gori”. Iz Mitropolije je tada poručeno da Vučićeve tvrdnje “vrve od nejasnoća”, uz oštru i nedvosmislenu poruku predsjedniku Srbije: “Nismo tada dozvolili da političari vode glavnu riječ, pa ne smatramo da ni danas političarima pripada pravo da tumače crkvene događaje. Njihovo nepozvano miješanje u crkvena pitanja ne donosi dobro ni državi ni Crkvi“, saopštila je tada Mitropolija.
Metodije kao kontrateža i Vučićev zaštitnik
Zanimljivo je da je svojevremeno, kao vikarni episkop, odnosno prije ustoličenja na čelo Eparhije budimljansko-nikšićke, Metodije bio u krugu vladika koje nisu učestvovale na “tradicionalnim ručkovima” koje je Aleksandar Vučić priređivao u Predsjedništvu Srbije tokom održavanja Sabora. Međutim, njegovim prelaskom u Berane situacija se drastično promijenila. U prilog tome govori i reakcija nakon oštrog saopštenja Mitropolije crnogorsko-primorske, kad je Eparhija budimljansko-nikšićka otvoreno stala na stranu predsjednika Srbije.
Dok je Joanikije poručivao Vučiću da se ne miješa u crkvena posla, Metodije mu je uputio “iskrenu blagodarnost” zbog “kontinuirane brige” za položaj SPC, tvrdeći da Vučićeve poruke “unose mir među vjerni svetosavski narod”. Iz ove eparhije je izričito poručeno da Vučićeve izjave ne vide kao politički pritisak, već kao “bratsku brigu i državnički odgovorno jačanje svijesti”. Upravo zbog te demonstrirane lojalnosti režimu u Beogradu, očekuje se da manevar komisije SPC i njen odlazak u Berane prije Cetinja bude dovoljan razlog da niko ne posumnja da je posrijedi politički naručena “finansijska istraga” kako bi se ućutkao još jedan neposlušni episkop. Redakcija portala Nova.rs uputila je pitanja Informativnoj službi SPC povodom navoda o formiranju i dolasku komisije, a njihove odgovore će objaviti ukoliko ih dobiju.
